Nk’uko raporo iheruka gusohoka n’ishyirahamwe ry’ubumenyi bw’ikirere muri Afurika ibivuga,Afurika y'EpfoIki gihugu cyabaye igihugu gifite umubare munini w’ibiro by’iteganyagihe byashyizwe ku mugabane wa Afurika. Ibiro by’igenzura ry’iteganyagihe birenga 800 by’ubwoko butandukanye byashinzwe hirya no hino mu gihugu, byubaka umuyoboro wuzuye wo gukusanya amakuru y’iteganyagihe muri Afurika, bitanga inkunga ikomeye mu iteganyagihe ry’akarere n’ubushakashatsi ku mihindagurikire y’ikirere.
Urusobe rw'igihugu rw'igenzura ry'ikirere rwashyizweho byuzuye
Ikigo gishinzwe iteganyagihe muri Afurika y'Epfo giherutse gutangaza ko hari intambwe ikomeye yagezweho mu kubaka umuyoboro w'igihugu w'ibibuga by'iteganyagihe. John Best, umuyobozi wa Ikigo gishinzwe iteganyagihe muri Afurika y'Epfo yagize ati: “Twageze ku buryo bwuzuye ku bibuga by'iteganyagihe mu ntara icyenda hirya no hino mu gihugu.” “Amakuru y’iteganyagihe atangwa n’ibi bigo by’iteganyagihe mu buryo nyabwo yongereye ukuri kw’iteganyagihe ryacu ku kigero cya 35%, cyane cyane mu miburo y’iteganyagihe.”
Ibikoresho bigezweho byongera uburyo bwo kugenzura neza
Ibikoresho bishya byo kugenzura ikirere byashyizweho na Afurika y'Epfo bihuza ibikoresho byo kugenzura ikirere bigezweho kandi bishobora gukurikirana ibintu birenga makumyabiri mu gihe nyacyo, nko ubushyuhe, ubushuhe, umuvuduko w'umuyaga, icyerekezo cy'umuyaga, imvura n'ubukana bw'izuba. Porofeseri Sarah Van der Waat, umuyobozi w'Ikigo cy'Iteganyagihe muri Kaminuza ya Cape Town, yagize ati: “Ibikoresho by'umwuga byo kugenzura ikirere dufite ibikoresho birimo ibikoresho byo kugenzura ubushyuhe bigezweho cyane na sisitemu yo kubona ikirere mu buryo bw'ikoranabuhanga.” “Ibi bikoresho bitanga inkunga y'amakuru adasanzwe mu kugenzura ikirere no gukora ubushakashatsi.”
Uburyo butandukanye bwo gukoresha bwageze ku musaruro utangaje
Umuyoboro wa sitasiyo z’iteganyagihe zo muri Afurika y'Epfo wakoreshejwe cyane mu nzego nyinshi z'ingenzi nko mu buhinzi, mu ndege no mu mato. Mu Ntara ya Pumalanga, sitasiyo z’iteganyagihe z’ubuhinzi ziha abahinzi serivisi zihamye zo guteganya iteganyagihe. Umuhinzi wo muri ako gace Peters yagize ati: “Amakuru ajyanye no gukurikirana iteganyagihe adufasha gutegura igihe cyo kuhira mu buryo bukwiye, kandi ingaruka zo kuzigama amazi zageze kuri 20%.” Ku cyambu cya Durban, sitasiyo y’igenzura iteganyagihe y’icyambu itanga amakuru nyayo ajyanye n’iteganyagihe ry’amazi ku mato yinjira n’asohoka ku cyambu, birushaho kunoza umutekano w’amato.
Ubushobozi bwo gukumira no kugabanya ibiza bwongerewe cyane
Binyuze mu gushyiraho umuyoboro munini w’ubugenzuzi bw’ikirere, ubushobozi bwo gutanga amakuru mbere y’igihe ku ibiza muri Afurika y’Epfo bwongerewe cyane. Mbeki, impuguke yo mu Kigo cy’Igihugu gishinzwe kugabanya ibiza, yagize ati: “Twashyizeho uburyo bwo gutanga amakuru mbere y’igihe ku myuzure n’amapfa dukoresheje amakuru y’ikirere aboneka mu gihe nyacyo yakusanyijwe n’ibigo by’iteganyagihe.” “Gukurikirana neza ikirere bidufasha gutanga amakuru y’ibiza amasaha 72 mbere y’uko bitangira, bikagabanya kubura ubuzima n’imitungo.”
Ubufatanye mpuzamahanga buteza imbere iterambere ry'ikoranabuhanga
Afurika y'Epfo ikomeje ubufatanye bwa hafi n'ibigo mpuzamahanga nka Umuryango Mpuzamahanga wita ku Mihindagurikire y'Imvura n'Ikigo cy'Uburayi gishinzwe Guteganya Iteganyagihe ry'Imvura mu Mirongo Iciriritse, kandi ikomeza guteza imbere iterambere ry'umuyoboro wa sitasiyo zayo z'iteganyagihe. Van Niuk, umuyobozi w'umushinga w'ubufatanye mpuzamahanga, yagize ati: “Turimo gushyiraho ibikoresho bishya by'iteganyagihe, birimo sisitemu zo kohereza amakuru ya satelite n'ibikoresho bikoresha imirasire y'izuba.” “Ibi bishya bizatuma sitasiyo zacu zo kugenzura ikirere zirushaho kuba nziza kandi zirambye.”
Gahunda y'iterambere ry'ejo hazaza
Nk’uko bigaragazwa n’Ingamba zo guteza imbere ikirere muri Afurika y’Epfo zo mu 2024-2028, guverinoma irateganya kongeramo sitasiyo 300 nshya z’ikirere zikora ku buryo bwikora, hibandwa ku kunoza ubushobozi bwo gukurikirana mu byaro no mu turere duhana imbibi. “Tuzagera ku bikorwa byose byo gukurikirana ikirere mu turere twose tw’ubuyobozi bw’uturere twose tw’igihugu,” ibi ni ibyatangajwe na James Molloy, umuyobozi wa tekiniki w’Ikigo gishinzwe imiterere y’ikirere muri Afurika y’Epfo. “Uru rusobe runini rw’amasitasiyo y’ikirere ruzaba icyitegererezo cyo kuvugurura imiterere y’ikirere muri Afurika.”
Impuguke mu nganda zizera ko ubunararibonye bwa Afurika y'Epfo mu kubaka sitasiyo z'iteganyagihe butanga icyerekezo cy'ingenzi ku bindi bihugu bya Afurika. Uko ingaruka z'imihindagurikire y'ikirere zigenda ziyongera, umuyoboro w'igenzura ry'iteganyagihe uteye neza uzaba ingenzi ku bihugu bya Afurika mu guhangana n'ikirere gikabije no kwihaza mu biribwa.
Igihe cyo kohereza: Ukwakira 13-2025
