Vuba aha, Ibiro by’Igihugu by’Ubusuwisi bishinzwe iteganyagihe n’Ikigo cy’Ikoranabuhanga cy’Ubusuwisi i Zurich byashyize neza sitasiyo nshya y’iteganyagihe ku butumburuke bwa metero 3.800 kuri Matterhorn mu misozi miremire yo mu Busuwisi. Sitasiyo y’iteganyagihe ni igice cy’ingenzi cy’urusobe rw’igenzura ry’ikirere mu misozi miremire yo mu Busuwisi, rugamije gukusanya amakuru y’iteganyagihe mu turere turi mu misozi miremire no gutanga amakuru y’ingirakamaro ku bahanga mu bya siyansi kugira ngo bige ingaruka z’imihindagurikire y’ikirere ku misozi miremire.
Iyi sitasiyo y'ikirere ifite ibikoresho bigezweho bishobora kugenzura ubushyuhe, ubushuhe, umuvuduko w'umuyaga, icyerekezo cy'umuyaga, umuvuduko w'ikirere, imvura, imirasire y'izuba n'ibindi bintu by'ikirere mu gihe nyacyo. Amakuru yose azoherezwa mu kigo cy'amakuru cy'Ibiro by'Igihugu by'Ubusuwisi by'Iteganyagihe mu gihe nyacyo binyuze kuri satelite, kandi ahuzwe kandi asesengurwe hamwe n'amakuru aturutse ku zindi sitasiyo z'ikirere kugira ngo hanozwe ingero z'iteganyagihe, higwe imiterere y'imihindagurikire y'ikirere, kandi hasuzumwe ingaruka z'imihindagurikire y'ikirere ku bidukikije byo mu misozi miremire.
Umuyobozi w’ishami rishinzwe gukurikirana ikirere mu biro bishinzwe iteganyagihe bya leta y’Ubusuwisi yagize ati: “Imisozi ya Alpes ni ahantu hakunze kugaragara imihindagurikire y’ikirere mu Burayi, aho ubushyuhe buzamuka vuba inshuro ebyiri kurusha impuzandengo y’isi. Iyi sitasiyo nshya y’ikirere izadufasha gusobanukirwa neza uburyo imihindagurikire y’ikirere igira ingaruka ku bidukikije byo mu misozi miremire, nko gushonga kw’ibirunga, kwangirika kw’ubukonje bukabije, no kwiyongera k’ibihe bikomeye by’ikirere, ndetse n’ingaruka zishobora guterwa n’izi mpinduka ku mutungo w’amazi, urusobe rw’ibinyabuzima n’imibereho y’abantu mu turere turi munsi y’amazi.”
Umwarimu mu Ishami ry’Ubumenyi bw’Ibidukikije rya ETH Zurich yongeyeho ati: “Amakuru yerekeye imiterere y’ikirere mu turere turi mu misozi miremire ni ingenzi cyane mu gusobanukirwa imiterere y’ikirere ku isi. Iyi sitasiyo nshya y’ikirere iziba icyuho mu kugenzura imiterere y’ikirere mu turere turi mu misozi miremire ya Alpes kandi ihe abahanga mu bya siyansi amakuru y’ingirakamaro yo kwiga ingaruka z’imihindagurikire y’ikirere ku rusobe rw’ibinyabuzima byo mu misozi miremire, imicungire y’umutungo kamere w’amazi n’ingaruka z’ibiza.”
Kurangiza iyi sitasiyo y'iteganyagihe ni ingamba y'ingenzi ku Busuwisi mu rwego rwo gushimangira igenzura ry'ikirere no guhangana n'imihindagurikire y'ikirere. Mu gihe kizaza, Ubusuwisi buteganya kandi kubaka izindi sitasiyo z'iteganyagihe zisa mu tundi duce turi mu misozi miremire ya Alpes kugira ngo hubakwe umuyoboro wuzuye wo gukurikirana imihindagurikire y'ikirere mu misozi miremire kugira ngo habeho ishingiro rya siyansi ryo guhangana n'ibibazo by'imihindagurikire y'ikirere.
Amakuru y'ishingiro:
Alps ni imisozi miremire cyane mu Burayi kandi ni agace gakunze kwibasirwa n'imihindagurikire y'ikirere mu Burayi.
Mu kinyejana gishize, ubushyuhe mu misozi ya Alpes bwazamutseho dogere selisiyusi zigera kuri 2, inshuro ebyiri z'ikigereranyo cy'isi.
Imihindagurikire y’ikirere yatumye urubura rushonga cyane mu misozi miremire ya Alpes, kwangirika kw’urubura rukonje, ndetse no kwiyongera kw’ibihe bikomeye by’ikirere, bigira ingaruka zikomeye ku rusobe rw’ibinyabuzima byo mu gace, imicungire y’umutungo kamere w’amazi n’ubukerarugendo.
Akamaro:
Iyi sitasiyo nshya y'iteganyagihe izatanga amakuru y'ingirakamaro afasha abahanga mu bya siyansi gusobanukirwa neza ingaruka z'imihindagurikire y'ikirere ku misozi ya Alps.
Aya makuru azakoreshwa mu kunoza ingero z’iteganyagihe, kwiga imiterere y’imihindagurikire y’ikirere, no gusuzuma ingaruka z’imihindagurikire y’ikirere ku bidukikije byo mu misozi miremire.
Kurangiza gukora sitasiyo y’iteganyagihe ni ingamba y’ingenzi ku Busuwisi mu rwego rwo gushimangira igenzura ry’ikirere no guhangana n’imihindagurikire y’ikirere, kandi bizatanga ishingiro rya siyansi mu gukemura ibibazo by’imihindagurikire y’ikirere.
Igihe cyo kohereza: Gashyantare-13-2025
